Avrupa Birliği (AB) tarafından finanse edilen projeleri KOBİ’ler, yeni kurulmuş şirketler, işini büyütmek veya yurt dışına açılmak isteyenler sık sık duymuştur. Fakat nereden başlanacağı, duyuruların, nasıl takip edileceği bilinmiyorsa projelerin sadece bir duyum veya başkalarının “kazancı” olarak kalması muhtemeldir.

Üstelik bir de ulusal ihale prosedürlerinden farklı olan ve zaman zaman daha kompleks görünen AB ihale kuralları ve ihale dosyalarının ve tekliflerin İngilizce olması başvuru sürecini biraz daha karmaşık hale getirir.

Görünen bu zorlukların ardında ise müthiş fırsatlar vardır. Geçtiğimiz yıllarda “puzzle”ı çözmüş şirketlerin cirolarının tahmin edilemeyecek seviyelere geldiğini söyleyebiliriz. Türkiye’nin AB’ye adaylık statüsü devam ettiği sürece yararlanabileceği fırsatlar da devam ediyor.

Türk şirketlerin birçok sektörde yurtiçinde ve yurtdışında yararlanabileceği epey hibe programı bulunmakla birlikte, ihale kazanıp proje yürütmek isteyenler için de yalnızca Türkiye’de değil, aday ve potansiyel aday ülkeler olan Arnavutluk, Karadağ, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Bosna Hersek, Kosova, ve hatta Komşuluk, Kalkınma ve Uluslararası İşbirliği Aracı faydalanıcısı olan Cezayir, Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Mısır, Gürcistan, İsrail, Ürdün, Lübnan, Moldova, Fas, Libya, Filistin, Suriye, Tunus, Ukrayna gibi komşu ülkelerde AB finansmanı ile yürütülen projeler için fırsatlar bulunuyor. Bu yazımız ihale kazanıp projelere danışman, yüklenici, tedarikçi olmak isteyen şirketleri ilgilendiriyor. Başvuru yapılabilecek hibe programlarını başka bir makalede ele alacağız.

Türkiye’de ve yukarıda bahsi geçen ülkelerde AB dış yardımları için PRAG rehberi kullanılmaktadır. Dolayısıyla ihale kuralları, sözleşmeler ve sözleşme uygulama AB’nin PRAG mevzuatına göre yapılır.

Peki nereden başlayacaksınız?

Öncelikle AB tarafından finanse edilen projelerin ihale duyurularını takip etmeniz gerekir. İhale duyuruları Avrupa Birliği resmi sitesinde yayınlanır, fakat buradan ilgili sayfayı bulmak, uygun filtrelerle aradığınızı bulmak çok kolay olmayabilir. Bizler bu ihtiyacı gidermek üzere ilanları takip edip yayınlamaya çalışıyoruz, sitemizden ilanları takip edebilirsiniz.

Uygun ilanı bulduğunuzda ilk atılacak adım başvuru ve seçim kriterlerine bakmak olmalıdır. Bu kriterler ilan sayfasında “additional information about the Contract Notice” dokümanının içinde yayınlanır.

Başvuracağınız ihale bir hizmet alımı (service) projesiyle alakalı ise, ihale iki aşamalı yapılır; ilk aşamada seçim kriterlerini sağlayan adaylar arasından kısa liste yapılır, ikinci aşamada ise kısa listeye kalan firmalara İş Tanımı (Terms of Reference) gönderilir. Tedarik (supplies) ve inşaat işleri (works) ise genelde tek aşamalıdır, fakat yine öncelikli olarak seçim kriterlerini sağlamanız gerekir.

Seçim kriterleri 3 temel kriterden oluşur: ekonomik ve mali, profesyonel ve teknik kriter.

İhaleye tek bir şirket olarak mı başvuracaksınız?

Özellikle hizmet alımı işlerinde “konsorsiyum” olarak başvuru yapılır, tedarik ve inşaat işlerinde ise şirketler genellikle tek başlarına başvurur, fakat konsorsiyum olarak da başvurulabilir. Hiçbir sözleşme türü için bir kısıtlama yoktur (özellikle belirtilmediyse).

Başvurmayı düşündüğünüz alanda seçim kriterini sağlayamıyorsanız:

Seçim kriterlerini tek başınıza değil konsorsiyum olarak karşılamanız gerekir. Fakat örneğin 2-3 şirket bir araya gelip bir konsorsiyum oluşturdunuz, fakat yine de seçim kriterlerini sağlayamıyor olabilirsiniz, veya bir ihaleye konsorsiyum olarak değil, tek başınıza girmek istediniz. Her iki durumda da konsorsiyum ortağı olmayan üçüncü bir tarafın iş bitirmesinden, veya finansal kaynaklarından faydalanabilirsiniz. Bu üçüncü taraf kapasite sağlayıcı (capacity provider) olarak adlandırılır, kapasite sağlayıcılar sözleşmeye taraf olmazlar.

Yeni kurulmuş bir şirketsiniz, henüz cironuz yok, başvurabilir misiniz?

Yukarıda anlatıldığı gibi seçim kriterlerini konsorsiyumun ortak olarak karşılaması gerekir. Yeni kurulmuş şirketler de konsorsiyum ortağı olabilir. Proje uygulamasına bir katma değer yarattığınız sürece yeni kurulmuş bir şirket olmak bir dezavantaj değildir.

İhale dosyasını ve terminolojiyi kavramanın kolay bir yolu var mıdır?

AB ihale dosyaları ve terminolojisi ilk etapta zor gibi görünebilir. Fakat dosyalar genel olarak şablon dokümanlardan oluşur ve dokümanlara aşina olduğunuzda sektör ve konu fark etmeksizin bir sonraki ihale dosyasında çoğu hususun tekrar ettiğini göreceksiniz. Başvuru yapmak için ihale dosyasına çoğu zaman tam bir hakimiyet de gerekmez, önemli bilgileri nerede bulacağınızı bilmeniz yeterli.

İhale dosyasını nasıl sunacaksınız?

Türkiye’de AB fonlarını kullanma ve ihaleye çıkma yetkisi olan birkaç Bakanlık bulunmaktadır. Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu da zaman zaman ihale duyurusu yayınlar. Başvurular ihale dosyasında belirtildiği şekilde elektronik sistemle ya da basılı olarak kurumlara sunulur.

Yurtdışındaki ihalelere nasıl gireceksiniz?

Yukarıda bahsedildiği üzere AB dış yardımları için PRAG rehberi kullanılmaktadır. Dolayısıyla Türkiye’de ve yurtdışında AB fonları ile yürütülen tüm ihale ve sözleşmelerde aynı süreç, kural ve prensipler geçerlidir. Yurtdışında bir ihaleye girmek için o ülkeden bir konsorsiyum ortağı bulmanız ihaleyi kazandığınızda projeyi yürütmenizi kolaylaştırabilir. Fakat sürece tam olarak hakim olduğunuzda yabancı bir ortağa ihtiyaç duymadan da ilerleyebilir durumda olacaksınız.

Not: Lütfen websitemizi referans göstermeden alıntı yapmayınız.

PRAG kuralları, başvuru kriterleri, ihale süreçleri, ihale değerlendirme, teklif hazırlama, sözleşme yürütme gibi ilgili her türlü konuda soru, eğitim ve danışmanlık hizmeti için bizimle iletişime geçebilirsiniz.