Özellikle Avrupa Birliği (AB) tarafından finanse edilen hibe programlarında proje teklifi ile birlikte “Mantıksal Çerçeve” (Logical Framework) sunulması zorunludur ve projeye değer katar. Mantıksal çerçeve aslında proje teklifinin tam olarak merkezidir ve proje teklifinden bağımsız bir doküman olarak düşünülemez.

Dolayısıyla şu sıralar yayında olan AB finansmanlı Eko Gelecek Hibe Programı ve Sıfır Atık Hibe Programlarında da hibe kazanmayı ve kazanıldığında başarılı olmayı sağlayacak en önemli unsurlardan biri Mantıksal Çerçeve hazırlığıdır.

Mantıksal çerçeve hazırlığı karmaşık gibi görünse de, bir takım süreçler anlaşıldıktan sonra kolaylıkla hazırlanabilecek bir dokümandır. Nasıl hazırlanacağını bir makalede anlatmak mümkün olmasa da, başarılı bir hibe başvurusu için genel bir çerçeve çizmenin faydalı olacağını düşündük.

Mantıksal çerçeve ve proje teklif formu hazırlanırken yapılan en temel hatalardan biri “proje fikri”nin doğrudan “proje hedefi” olarak dokümanlara aktarılmaya çalışılmasıdır. Halbuki proje fikrinin güçlü temeller üzerine inşa edilmesi gerekir.

Bu temel kurulmadan doğrudan “fikir” üzerine yoğunlaşılan proje tekliflerinde, projelerin sorunları çözme ve hedef grupların ihtiyaçlarını giderme konusunda yetersizlikler veya proje tasarımı ve anlatımında eksiklik veya uyumsuzluklar ortaya çıkabilmektedir.

Güçlü bir temel inşa etmek, ancak iyi bir analiz sürecinin yürütülmesi ile mümkündür. Detaylı bir analiz yapılmadan projenin hedef, sonuç ve faaliyetlerine karar verilemeyeceği gibi, iyi bir planlama yapılmadan projenin bütçe ve kaynak ihtiyaçlarının ortaya konulması mümkün olmamaktadır.

Bu nedenle Mantıksal Çerçeve hazırlamanın 2 temel aşaması bulunur: Analiz ve Planlama.

Analizin ilk aşamasında kurumsal kapasite değerlendirmesi ile kırılgan grupların ihtiyaçlarını da içerecek şekilde bir paydaş analizi yapılır, potansiyel paydaşlar ve paydaşların ihtiyaçları ve kapasiteleri belirlenir.

İkinci aşamada paydaşların karşılaştığı problemler içerisinden bir başlangıç problemi seçilerek neden-sonuç ilişkisi ortaya konulur.

Ardından sorunlar ortadan kalktığında meydana gelecek olumlu durumların şematize edildiği bir hedef analizi gerçekleştirilir.

Son olarak başvurulan programın öncelikleri, kurumsal kapasite, bütçe ve süre kısıtları gibi hususlar göz önünde bulundurularak doğru stratejilerle proje teklifinin odaklanacağı hedeflere ve almak istediği sonuçlara ve faaliyetlerine karar verilir.

Bu analiz sürecinin ardından mantıksal çerçeve matrisinin (logical framework matrix) ilk sütunu olan sonuç zinciri (results chain) otomatik olarak ortaya çıkar ve proje başvuru formu büyük ölçüde doldurulmaya hazırdır.

Projenin yalnızca hedef, sonuç ve faaliyetlerine karar vermek değil, matrisin son sütunu olan varsayımların (assumptions) belirlenmesi de başvuru sahiplerinin zorlandığı bir alan olabilir.

Varsayımlar, bir projenin başarısını etkileme veya belirleme potansiyeline sahip olan, ancak proje yöneticilerinin doğrudan kontrolü dışında kalan dış faktörlerdir ve faaliyet-sonuç-hedef hiyerarşisinde bir üst seviyeye erişmekle ilgilidir.

Dolayısıyla, örneğin faaliyet düzeyinde varsayım yazılıyorsa, sorulacak olan doğru soru “bu faaliyetleri gerçekleştirmek için varsayımlarımız nelerdir?” şeklinde değil; “hangi varsayımlar gerçek olmalı ki tüm faaliyetleri gerçekleştirdiğimizde sonuçlara ulaşmış olalım?” şeklinde olmalıdır.

Matrisin içerisinde diğer sütunlar performans göstergeleri (indicators) ve doğrulama kaynakları (validation resources, sources of data) ile ilgilidir. Performans göstergeleri “SMART” yani, özel, ölçülebilir, makul bir maliyetle öğrenilebilir, ilgili ve zamana-bağlı olmalıdır. Ancak bu şekilde tanımlanan göstergeler ile projenin sonuç ve hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığı objektif bir biçimde ortaya konulabilir.

Projenin diğer temel unsurları, projenin bütçe ve kaynak ihtiyacı ile birlikte süresidir. Bu unsurlara analiz aşamasının ardından planlama aşamasında karar verilir.

Proje faaliyetlerinin süresi, sırası, birbiriyle olan bağlantıları ve bağımlılıklarına bakılarak projenin toplam süresi ortaya konulur. Tanımlanan sürelerin makul, gerçekçi ve hibe programı koşullarına uygun olması gerekir.

Nihai olarak titizlikle hazırlanan proje tekliflerinin gerek hibeyi kazanma, gerekse hibeyi yönetme konusunda daha başarılı olacağını söyleyebiliriz.

Tüm başvuru sahiplerine kolaylıklar ve başarılar dileriz!

Alıntı yapacağınız zaman lütfen websitemizi referans olarak gösteriniz.